Veelgestelde vragen Veilig leren lezen kim-versie

Hier vindt u antwoord op veelgestelde vragen over de kim-versie van Veilig leren lezen. Ze zijn per onderwerp gesorteerd.

Veilig leren lezen kim-versie - Algemeen

Wat zijn in een notendop de verschillen tussen de 2e maanversie en de kim-versie?

Als we de nieuwe versie in een paar kernwoorden moeten samenvatten in vergelijking tot de 2e maanversie liggen de verschillen vooral in:

  • een nieuwe didactiek,
  • opbrengstgerichte werkwijze met aandacht voor individuele verschillen,
  • toevoeging van de leerlijn spelling en woordenschat,
  • veel aandacht voor leesbeleving,
  • geïntegreerde combinatie van papier en digitaal,
  • een thuisprogramma,
  • extra gemak voor de leerkracht.

Op basis van welke wetenschappelijke inzichten is Veilig leren lezen vernieuwd?

Voor technisch lezen en spellen gaat het vooral om de volgende zaken:

  • Focus op kwalitatief sterke teken-klankkoppelingen:
    • telkens één nieuwe letter per woord,
    • verkennen en ordenen in letterfamilies,
    • oefenen in alle mogelijke lettercombinaties.
  • Woordstructuur leren ontdekken en gebruiken.
  • Focus op strategieën, zoals zoemend lezen.
  • Duidelijke koppeling tussen lezen en spellen.
De vernieuwde didactiek voor technisch lezen en spellen in Veilig leren lezen kenmerkt zich onder andere door de doordachte automatiseerlijn. Leerlingen leren systematisch nieuwe letters in een context van bekende letters, zodat ze alle eigenschappen van de klank en vorm kunnen inslijpen. Dat zorgt voor sterke teken-klankkoppelingen. De leerlingen gaan al vanaf kern start nieuwe woorden maken en krijgen door de specifieke opbouw inzicht in de structuur van woorden. Zo komen ze sneller tot het geautomatiseerd lezen en spellen van woorden en zinnetjes en het lezen van korte teksten.

De kortere leertijd door vernieuwde didactiek technisch lezen en spellen is gebaseerd op het volgende:
  • De klank is het vertrekpunt voor het verkennen van de nieuwe letter in alle eigenschappen van klank en vorm. Vervolgens maken leerlingen meteen nieuwe woorden met bekende letters in zo veel mogelijk combinaties. Dat zorgt voor een betere automatisering van de teken-klankkoppelingen.
  • Zoemend lezen als strategie helpt kinderen om woorden sneller vlot te leren lezen in plaats van spellend.
  • Een geïntegreerde aanpak van lezen en spelling bevordert het proces van aanvankelijk lezen.

Hebben het ministerie van OC&W en de onderwijsinspectie invloed gehad op de kim-versie?

Het ministerie van OC&W en de inspectie van het onderwijs hebben de laatste jaren veel aandacht besteed aan onderwerpen als: het belang van goed leesonderwijs, aandacht voor risicolezers, aandacht voor vlotte lezers, onderwijs op maat, het afnemen van toetsen, het maken van groepsplannen op basis van toetsresultaten, het belang van ouderparticipatie.

Hoewel Veilig leren lezen al veel van deze punten sterk had geïntegreerd, is er in de kim-versie extra aandacht voor: ouderparticipatie, groepsplannen, woordenschatlijn, leesbevordering, differentiatie en een nieuwe didactiek om het vlot lezen nog beter en sneller te laten verlopen. Dat alles met het doel: opbrengstgericht leren.

Is er een nieuwe versie van Schatkist die aansluit op de kim-versie?

Ja, Schatkist editie 3 is de nieuwe versie van deze meest gebruikte methode voor kleuters in groep 1 en 2. Schatkist editie 3 is gebaseerd op ervaringen uit de praktijk en nieuwe wetenschappelijke inzichten. De methode sluit naadloos aan op Veilig leren lezen kim-versie en Uk & Puk. Er zijn nieuwe ankers en routines en digitale middelen, zoals de nieuwe Digiregie, een geheel vernieuwde Leerkrachtassistent, digitale prentenboeken en nog veel meer. Nieuwsgierig geworden? Kijk dan op zwijsen.nl/schatkist.

Veilig leren lezen kim-versie - Materialen

Welke materialen van de 2e maanversie zijn nog te gebruiken naast de kim-versie?

De volgende materialen van de 2e maanversie kunt u inzetten bij de Veilig leren lezen kim-versie:

  • Letterlijn - De letterkaartjes zijn los en kunnen in de volgorde van de kim-versie worden opgehangen. In de handleiding van de kim-versie wordt niet verwezen naar de letterlijn, maar naar het letterbord.
  • Lettermuur - De lettermuur kunt u nog gebruiken, omdat de letterstrengen los zijn en in de volgorde van de kim-versie kunnen worden aangeboden. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar de lettermuur.
  • rode letterdoos - Deze letterdoos kunt u nog gebruiken. De letters zitten evenwel niet in de volgorde van hoe ze in de kim-versie worden aangeboden en zijn niet ingedeeld in letterfamilies, maar alle letters zijn aanwezig.
  • Klikklakboekje - Er komt een nieuwe uitgave in de vormgeving van de kim-versie. De inhoud is hetzelfde, dus het huidige klikklakboekje kan ook bij de kim-versie worden gebruikt.
  • Klikklakclusterboekje – U kunt dezelfde werkwijze hanteren bij de kim-versie. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar het klikklakclusterboekje.
  • Klikklakknieboek - U kunt dezelfde werkwijze hanteren bij de kim-versie. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar het klikklakknieboek.
  • Planbord – Het bord zelf is nog te gebruiken er zijn wel andere kaartjes beschikbaar.
  • Speelleesset.
  • Feestneus - In de handleiding van de kim-versie wordt niet verwezen naar Feestneus. Maar de raket- en zonkaarten zijn uiteraard wel inzetbaar voor leerlingen met de zonaanpak. De thema’s en de volgorde van de thema’s komen niet volledig overeen met die van de kim-versie. Ook de lettervolgorde is anders. Als maankaarten omgezet worden, moet u dus kijken of de leerlingen de letters al kennen.

Is de stempeldoos nog te gebruiken bij de kim-versie?

In de werkboekjes is rekening gehouden met stempelen. De stempeldoos van de Noord-Nederlandse Stempelfabriek is dus bruikbaar bij de kim-versie.

Is de letterlijn nog te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

De letterlijn kan nog worden aangeboden. De letterkaartjes zijn los en kunnen in de volgorde van de kim-versie worden opgehangen. In de handleiding van de kim-versie wordt niet verwezen naar de letterlijn, maar naar het letterbord.

Is de lettermuur nog te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

De lettermuur kunt u nog gebruiken, omdat de letterstrengen los zijn en in de volgorde van de kim-versie kunnen worden aangeboden. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar de lettermuur.

Kan ik Feestneus nog gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

In de handleiding van de kim-versie wordt niet verwezen naar Feestneus. Maar de raket- en zonkaarten zijn uiteraard wel inzetbaar voor leerlingen met de zonaanpak. De thema’s en de volgorde van de thema’s komen niet volledig overeen met die van de kim-versie. Ook de lettervolgorde is anders. Als maankaarten omgezet worden, moet u dus kijken of de leerlingen de letters al kennen.

Is de rode letterdoos nog te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

Deze letterdoos kunt u nog gebruiken. De letters zitten evenwel niet in de volgorde van hoe ze in de kim-versie worden aangeboden en zijn niet ingedeeld in letterfamilies, maar alle letters zijn aanwezig.

Is het klikklakboekje te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

Er komt een nieuwe uitgave in de vormgeving van de kim-versie. De inhoud is hetzelfde, dus het huidige klikklakboekje kan ook bij de kim-versie worden gebruikt.

Is het klikklakknieboek te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

Ja, u kunt dezelfde werkwijze hanteren bij de kim-versie. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar het klikklakknieboek.

Is het klikklakclusterboekje te gebruiken bij de kim-versie van Veilig leren lezen?

Ja,u kunt dezelfde werkwijze hanteren bij de kim-versie. In de handleiding van de kim-versie wordt overigens niet verwezen naar het klikklakclusterboekje.

Is Op bezoek nog bruikbaar bij de kim-versie als wenpakket voor kleuters die naar groep 3 gaan?

Ja, Op bezoek kunt u gewoon bij de kim-versie blijven inzetten.

Wat is het verschil tussen het oude en het nieuwe klikklakboekje?

De letters worden in een andere volgorde ingehangen. Het inhangschema is dus anders. Daarnaast is ook de vormgeving vernieuwd.

Is er nog een papieren handleiding nodig?

Nee, er is een digitale handleiding opgenomen in Digiregie. Het voordeel van deze digitale handleiding is dat die altijd up-to-date is. Het is niet nodig om daarnaast de papieren handleiding aan te schaffen. Voor scholen die toch een papieren variant willen, is er een beperkte oplage beschikbaar.

De ankerverhalen van kern 7 t/m 11 zijn losstaande verhalen. Wat is de relatie met het leesboekje?

De ankerverhalen van kern start t/m 6 en die van kern afsluiting gaan over het pleintje met kim, opa en de Puddingboom.
De ankerverhalen van kern 7 t/m 11 zijn losstaande verhalen. De verbindende factor tussen het ankerverhaal en de leesboekjes maan en zon zijn de hoofdpersonen uit het ankerverhaal. De inhoud van de leesboekjes sluit op verschillende manieren aan: soms gaat het verhaal eraan vooraf, soms is het een vervolg op het ankerverhaal (kern 8). Bijvoorbeeld in het ankerverhaal van kern 11, kiezen de kinderen waar ze naartoe gaan op schoolreis. In het leesboekje maan volgen we kinderen die kiezen voor het archeologisch museum, in leesboekje zon volgen we kinderen die kiezen voor het kunstmuseum.

Veilig & vlot is het belangrijkste basismateriaal. Is de instructie hiervan klassikaal?

Veilig & vlot is belangrijk basismateriaal in verband met het automatiseren van de leesvaardigheid. Veilig & vlot is er in twee varianten: een variant maan en een variant zon.

Veilig & vlot maan wordt op verschillende manieren gebruikt:

  • Bepaalde pagina’s komen in de basislessen aan de orde in de instructie voor maan en ster.
  • Ook komen bepaalde pagina’s voor in de ‘verlengde instructie en begeleide oefening’ voor de leerlingen in de steraanpak.
  • Er is voldoende gelegenheid voor leerlingen om zelfstandig te werken met Veilig & vlot, individueel of in tweetallen.
Veilig & vlot zon wordt hoofdzakelijk zelfstandig gebruikt door de leerlingen in de zonaanpak, zelfstandig of in tweetallen.
  • Op de eerste lesdag van elke kern maken de kinderen eerst zelfstandig kennis met de nieuwe woordtypen die in die betreffende kern aan de orde komen.
  • Tijdens het basiskwartier op deze eerste lesdag leest de leerkracht met deze kinderen de pagina's die ze eerst zelfstandig hebben geoefend.
  • Heeft een kind moeite met bepaalde woordtypen? Dan noteert het dit op het woordblad in het werkboekje zon. Zo kunnen leerlingen van de zonaanpak in de kern gericht oefenen met moeilijke woordtypen.

Moet ik een nieuw planbord aanschaffen of kan ik met het huidige blijven werken?

Het planbord bestaat uit vier onderdelen:

  1. Het metalen bord
    Dat blijft dezelfde uitvoering, maar met een andere opdruk. Scholen die het oude bord hebben, kunnen dat blijven gebruiken. Het is niet nodig om een nieuw bord aan te schaffen.
  2. Doos met planbordkaarten
    Deze houten doos met inhoud is opnieuw gemaakt bij de kim-versie. De doos heeft een iets ander formaat en een andere inhoud. Scholen die met de kim-versie aan de slag gaan, hebben deze doos nodig als ze met een planbord willen werken. De uitvoering en inhoud zijn vergelijkbaar en dus hanteren we ook hier dezelfde verkoopprijs.
  3. Naamkaarthouders
    Dit zijn plastic plaatjes waarin de naam van de kinderen geschoven kan worden. Ze kunnen elk jaar opnieuw gebruikt worden. Het gaat om dezelfde naamkaarthouders als bij het huidige planbord. Scholen die ze dus al hebben, hoeven ze niet aan te schaffen maar kunnen ze gewoon gebruiken.
  4. Naamkaartjes
    Dit is een set lege kartonnen kaartjes waarop de leerkracht de naam van de leerling schrijft. Er kan twee jaar mee gewerkt worden. Daarna moeten ze opnieuw aangeschaft worden (verbruiksmateriaal dus). De kaartjes zijn voor de oude en nieuwe versie hetzelfde.

Hoeveel magnetische letterdozen zijn er nodig in een klas?

Voor een groep met 25 leerlingen: 13 letterdozen en 12 losse legplaten.

Wat is de meerwaarde van de letterdoos, als leerlingen al meteen letters gaan schrijven?

Schrijven draagt bij aan de automatisering van de klank-tekenkoppeling. Maar de magnetische letterdoos is naast het schrijven een effectief en handig hulpmiddel:

  • Kinderen hebben met de letterdoos álle letters tot hun beschikking (ook de letters die nog niet aan bod zijn geweest en waarvan de schrijfletter nog niet is aangeboden). De letterdoos kan ingezet worden als groeiletterdoos. Met name in integratielessen wordt de letterdoos vaak geadviseerd.
  • Het zoeken van letters en opruimen van letters is geen tijdverspilling meer: letters worden bewust gepakt en teruggelegd bij de juiste letterfamilie.
  • Voor spelling is het voor kinderen handig om op de letterdoos met de leesletters te werken.
  • Kinderen vinden het leuk om zinnen/tekstjes te maken op de letterdoos. Het is mogelijk om van de tekst een kopie te maken, dat werkt stimulerend.
  • Voor leerlingen met de steraanpak is het goed om zoekwoorden onder elkaar te maken op de letterdoos.

Zijn de leesseries sterretjes, maantjes, raketjes, zonnetjes te gebruiken bij de kim-versie?

De maantjes, sterretjes en zonnetjes van de 2e maanversie sluiten niet naadloos aan op de kernen van de kim-versie van Veilig leren lezen. Maar ook bij de bestaande boekjes worden nieuwe leesbelevingsvragen gemaakt die in de leesbevorderingssoftware zijn opgenomen. Zo kunt de ‘oude’ leesboeken dus prima gebruiken bij de nieuwe methode.

Komt er weer een letterdiploma?

Ja, het letterdiploma is terug te vinden in Digiregie.

Op grond waarvan bestel je het aantal zonmaterialen, bijvoorbeeld van Veilig & vlot?

Wij schatten dat ongeveer 20% van de leerlingen in aanmerking komt voor de zonlijn. Wij adviseren het aantal zonmatarialen te baseren op de gegevens uit groep 2. Dan is het materiaal tijdig in huis. Kern start is bedoeld om vast te stellen welke leerlingen de zonaanpak kunnen volgen. Als leerkracht heeft u de zonmaterialen pas echt nodig aan het begin van kern 1, dus 2 weken na de start van het schooljaar.

Is het nodig om voor leerling met de zonaanpak voor kern 1 t/m 6 een leesboekje zon en een leesboekje maan/zon aan te schaffen?

Omdat het leesboekje maan/zon een samenleesboekje is met pagina’s die door zon én maan gelezen worden, is het in de begroting zowel voor zon als voor maan opgenomen. De leesboekjes maan/zon kern 1-6 hoeven niet per se te worden aangeschaft voor leerlingen van de zonaanpak. Deze kinderen kunnen samen doen met een buurkind. Aangezien vooraf niet duidelijk is hoeveel leerlingen van de zonaanpak er elk jaar zullen zijn en óf ze er zullen zijn, is het aantal van 25 leesboekjes maan/zon een standaard advies.

Staat er in de handleiding een overzicht met de woorden van elke kern bij elkaar?

In de handleiding van elke kern staan in alfabetische volgorde de woorden die opgenomen zijn in het softwareprogramma voor woordenschat en waaraan in de woordenschatlessen aandacht wordt besteed.

Hoe werken de leerlingen met het woordenblad in werkboekje zon 1-6?

Elke leerling zet van te voren een kruisje in het vakje voor de regel met de leesmoeilijkheid die hij of zij nog moet oefenen. Vervolgens vinkt de leerling zelf af welke pagina’s uit Veilig & vlot hij/zij heeft gelezen.

Veilig leren lezen kim-versie - Didactiek

In hoeverre is de rol van het ankerverhaal in de kim-versie veranderd ten opzichte van de 2e maanversie?

Het ankerverhaal was in de vorige versie de start en de kapstok voor woord en letter. Die relatie is nu onderschikt. Het ankerverhaal introduceert het thema en de leeromgeving van een kern. De woorden van de wandplaten komen er wel in voor, maar bepalen niet de inhoud van het verhaal. De ankerverhalen worden vooral in integratielessen gebruikt, waarin woordenschat, verhaalbegrip en leesbeleving centraal staan.

Wat is het belang van werken met letterfamilies?

Letterfamilies stimuleren de sterke automatisering van letters en klanken. Het type familie zegt iets over hoe de letter eruitziet en hoe die klinkt. Dankzij de letterfamilies is het mogelijk om aandacht te schenken aan de eigenschappen van klinkers en medeklinkers in klank en vorm.

Het basisonderscheid dat kinderen leren maken is klinkers-medeklinkers. Binnen de familie van de klinkers besteden we aandacht aan de volgende eigenschappen:

  • Klinkt de klinker kort of lang?
  • Staat er één teken of staan er twee tekens?
  • Zijn het twee dezelfde tekens of twee verschillende tekens?
Het doel is om inzicht te krijgen in de verschillende eigenschappen. Als kinderen weten dat een klinker twee tekens heeft is dat voldoende. Het is in onze ogen belangrijker dat een kind weet of een klinker kort of lang klinkt dan wel of het een korte klinker is.

In kern Start tot kern 6 is dat nog voor de hand liggend maar vanaf kern 7 kan die korte klinker ook lang klinken in bijv. zo, bomen enz. Dus is het beter te focussen op de eigenschappen (kort klinken) dan op terminologie (korte klinker).

Wat zijn de verschillen in het letteraanbod tussen de 2e maanversie en de kim-versie?

kern   aangeboden letters 2e maanversieaangeboden letters kim-versie
Start-i–k–m–s
1m–r–v–i–s–aa–p–ep–aa–r–e–v
2t–ee–n–b–oon–t–ee–b–oo
3d–oe–k–ij–zd–oe–z–ij–h
4h–w–o–a–uw–o–a–u–j
5eu–j–ie–l–ou–uueu–ie–l–ou–uu
6g–ui–au–f–eig–au–ui–f–ei


De verschillen zitten in kern start t/m kern 3. Vanaf kern 4 komt het nagenoeg overeen.

Het ringboekje is vervangen door Veilig gespeld. Wat zijn de voordelen?

De voordelen van Veilig gespeld ten opzichte van het ringboekje van de 2e maanversie zijn:

  • Er zijn verschillende soorten pagina’s, waardoor rijker en doelgerichter kan worden geoefend:
    • herhaalpagina: er worden meer verschillende woordtypen op één pagina herhaald.
    • basispagina: naast drie doelwoorden staan er nog drie woorden die qua uitspraak enigszins op de klank van het doelwoord lijken, waardoor de oefening heel rijk is.
    • snuffelpagina: spellen op een hoger niveau. Er is geen los ringboekje voor raket, maar een snuffelpagina binnen Veilig gespeld, zodat het voor iedereen mogelijk is om te snuffelen.
  • Alle aangeleerde letters en woordtypen blijven in een bepaald ritme terugkomen.
  • Er komen niet alleen woorden in voor, maar ook korte zinnen. Dit biedt de mogelijkheid tot het geven van een zinnendictee. Woorden die lastig kunnen worden afgebeeld, kunnen op deze manier toch gespeld worden.
  • Door het opnemen van zinnen is het materiaal rijker aan taal.
  • Het formaat is afgestemd op de magnetische letterdoos.

Welke functie hebben de wandplaten in de kim-versie?

De functie van de wandplaten is tweeledig.

  1. Via de wandplaat komen kinderen zelf tot de klank van het woord. U toont eerst alleen de afbeelding, dus de wandplaat zonder het woord. Dit is belangrijk om aan te sluiten bij wat leerlingen zelf al kennen van de aan te leren letter, namelijk de code van de klank van de letter. Het is met andere woorden een instap om tot de klank van een woord te komen, de klank van de letter uit te lichten en te koppelen aan de geschreven letter. Doordat u aansluit bij het bekende bevordert dit het inslijpen van de koppeling tussen het nieuwe teken en de klank. Vervolgens wordt de nieuwe teken-klankkoppeling verder verkend in eigenschappen van klank en vorm.
  2. Via de wandplaat maakt u ook de verbinding tussen leerlingen die de zon- en die de maanaanpak volgen. Leerlingen die de zonaanpak volgen, kennen immers de letter al die de leerlingen van de maanaanpak gaan leren als een nieuwe letter. Voor hen is het betekenisvolle kader bij het structureerwoord op de wandplaat een uitdaging om er op hun niveau zelfstandig in hun lees- en werkboekje mee aan de slag te gaan. Dankzij die verbinding is de hele groep geïnspireerd door wat het structureerwoord hen aanreikt. Zo kunt u in de afsluiting van de les niet alleen een organisatorische maar ook een inhoudelijke koppeling maken tussen beide groepen leerlingen.

U werkt meteen vanaf de start aan het inzicht in de structuur van woorden. Het structureerwoord helpt dit inzicht te versterken.
  • De leerlingen krijgen eerst een woord te zien met allemaal bekende letters, bijvoorbeeld ‘kip’.
  • Dan verschijnen de bekende letters van het structureerwoord in de Leerkrachtassistent, in dit geval: -ip.
  • Vervolgens toont u de wandplaat (met de afbeelding). De leerlingen zeggen het structureerwoord en ontdekken zélf welke nieuwe letter ontbreekt vanuit de klank van het structureerwoord ‘wip’, namelijk w.
  • Vanuit het structureerwoord maken de leerlingen meteen nieuwe woorden (bijv. kip – wip – wit).
Dit inzicht helpt hen om structuur te vinden in woorden en dit toe te passen. Dankzij dit inzicht en het herhalen van de nieuwe letter in zoveel mogelijk combinaties van bekende letters gaan leerlingen woorden en zinnetjes veel vlotter en correcter lezen.

Worden de wandplaten in de kim-versie ook omgedraaid

Ja, dat is juist de bedoeling. De wandplaten hebben in de kim-versie geen kapstokfunctie meer. Als de wandplaten te lang zichtbaar zijn in de klas, krijgen ze te veel nadruk. Het letterbord heeft een veel belangrijkere plaats in onze didactiek. De letters vormen namelijk een basis die voor alle woorden en combinaties geldt. De letters op het letterbord draaien we dus niet om. Door de wandplaten wel om te draaien en het letterbord niet, stimuleren we het automatiseren van de letterkennis optimaal.

Wat is het geschikte moment om de wandplaten om te draaien?

De wandplaten met daaronder het bijbehorende woord blijven steeds twee kernen zichtbaar. Met andere woorden: aan het eind van kern 1 worden de wandplaten van kern start omgedraaid. In de kim-versie worden de wandplaten dus iets sneller omgedraaid dan in de 2e maanversie. Dat kan, omdat door de automatiseerlijn in Veilig & vlot aan het eind van kern 1 alle letters van kern Start geautomatiseerd zijn.

Concreet ziet dat er als volgt uit:

  • Eind kern start: wandplaten blijven hangen met plaat én woord.
  • Eind kern 1: wandplaten van kern start worden omgedraaid, alleen de afbeelding is nog te zien.
  • Eind kern 2: wandplaten kern 1 worden omgedraaid.
  • Eind kern 3: wandplaten kern 2 worden omgedraaid.
  • Eind kern 4: wandplaten kern 3 worden omgedraaid.
  • Eind kern 5: wandplaten kern 4 worden omgedraaid.
  • Eind kern 6: wandplaten kern 5 worden omgedraaid.
  • Eind kern 7: wandplaten kern 6 worden omgedraaid.

Wat hangt dan bijvoorbeeld in kern 5 in de klas?
  • De afbeeldingen van kern start tot en met kern 3 (afbeeldingen zonder woord).
  • De afbeeldingen mét woord van kern 4.
  • In de loop van kern 5 wordt het aantal afbeeldingen mét woord van kern 5 uitgebreid.

Zijn de leesboekjes niet te gemakkelijk voor leerlingen die op leesniveau E3 binnenkomen?

Het doel van de leesboekjes zon is in eerste instantie het vergroten van leesplezier en leesbegrip. Het toepassen van hun leesvaardigheid is de uitdaging. De diversiteit in teksten en opdrachten richt zich vooral op leesbeleving en informatie over onderwerpen uit de basisleerlijn. Het is niet nodig om snelle lezers in leesboekjes op het technische aspect van lezen te trainen. Daarvoor hebben we Veilig & vlot en Veilig gespeld waarin voor deze kinderen de snuffelpagina weer een uitdaging kan zijn. De zonlijn heeft daarin al snel kenmerken van E3 en M4.

Wat is het verschiltussen tweetekenklinkers en tweetekenklanken?

Wij hebben bewust gekozen voor de term tweetekenklinkers vanuit de basisverdeling klinkers-medeklinkers. Kinderen moeten leren onderscheid te maken tussen klinkers en medeklinkers. Je hoort en ziet het verschil tussen korte en lange klinkers (ze klinken kort/lang en ze zien er kort/lang uit). De twee tekens in tweetekenklinkers kun je alleen zien en niet horen, daarom is de naam tweetekenklinkers volgens ons beter op zijn plaats.

Wanneer worden hoofdletters aangeboden in de leesmethode?

In kern 7, zowel voor maan als voor zon. Vanaf kern 8 staan in de leesboekjes dus hoofdletters.

Biedt de kim-versie meer voor dyslectische kinderen?

Dyslectische kinderen hebben onder andere moeite met automatiseren. Daarnaast hebben ze moeite met het opbouwen van de directe woordherkenning, omdat ze woordstructuren niet zo gemakkelijk herkennen. Daarom bieden we extra stertijd, suggesties voor interventies en een didactiek die juist voor dyslectische kinderen heel gunstig is.

Met onze nieuwe didactiek trainen we de kinderen nog beter in het automatiseren van de letterkennis en het opslaan van ‘codes’ en woordstructuren. De opsplitsing van letters in letterfamilies komt het automatiseren ten goede en bovendien is er een zeer sterke koppeling met spelling.

De extra stertijd kunt u inzetten als extra leertijd voor kinderen die bij de eerste signalen van dyslexie begeleiding nodig hebben. Dyslexie is aan te tonen als ondanks alle inspanning van extra lestijd (die sterkwartiertjes dus) hardnekkig stagnatie, en dus achterstand, blijft bestaan.

In de lay-out en uitwerking van al onze materialen is structuur en rust het uitgangspunt. Ook dat komt deze kinderen ten goede.

De voordelen van de kim-versie voor risicolezers op een rij:

  • De nieuwe letter wordt alleen tussen bekende letters aangeboden.
  • Letterordening (die terugkomt op letterbord, letterblad en letterdoos).
  • Preventief drie gebaren om veel voorkomende verwisselingen tegen te gaan: b (b-d), ei (ie-ei), ui (enige tweetekenklinker met u vooraan).
  • De spellingleerlijn (dictee, Veilig gespeld, werkboekje, stappenplan spelling en steunkaarten) biedt voor risicospellers een stevige basis. Lezen en spellen versterken elkaar: dus een stevige spellinglijn is ook goed voor de risicolezers en omgekeerd.
  • Zoemend lezen als leesstrategie om te komen tot vlot lezen.
  • Zeer zorgvuldig opgebouwde automatiseerlijn in Veilig & vlot:
    • Nieuwe letter wordt eerst tien dagen herhaald in overlaprijen en daarna komt de letter t/m kern 11 terug op de automatiseerpagina’s.
    • Een koppeling tussen de automatiseerpagina van iedere eerste lesdag en de automatiseerpagina van iedere tweede lesdag (de transferpagina): woorddelen van geautomatiseerde woorden worden bewust gecombineerd in nieuwe woorden op de transferpagina, zodat sterke coderingen zich stapsgewijs en op een sterke basis uitbreiden.

Veilig leren lezen kim-versie - Aansluiting op andere methoden

Hoe is de aansluiting van de Veilig leren lezen kim-versie op de spellingmethode Spelling in beeld?

Beide methoden sluiten goed op elkaar aan. Er is enige overlap tussen het leerstofaanbod, zodat de spellingvaardigheid begin groep 4 weer even wordt opgefrist. Spelling in beeld maakt net als Veilig leren lezen gebruik van de term ‘onthoudwoorden’ en de stappenplannen voor spelling van beide methodes zijn nagenoeg hetzelfde

In hoeverre sluit het stappenplan spelling van de kim-versie aan bij het stappenplan van Spelling in beeld?

Het stappenplan van Veilig leren lezen is iets uitgebreider, omdat we voor jongere kinderen nog wat kleinere stapjes nemen.

Het stappenplannen van Veilig leren lezen kim-versie ziet er als volgt uit:

  1. Luister goed naar het woord.
  2. Zeg het woord.
  3. Hak het woord.
  4. Maak het woord.
  5. Lees het woord.
  6. Controleer het woord.

Het stappenplannen van Spelling in beeld ziet er als volgt uit:
  1. Zeg het woord.
  2. Hak het woord in klankgroepen.
  3. Bepaal of het een klank-, regel- of onthoudwoord is.
  4. Schrijf het woord op.
  5. Controleer het woord.

Hoe sluit de zonlijn van de kim-versie aan op Estafette?

Estafette werkt convergent. De methode biedt kinderen met aanpak 1 en 2 een instructielijn op adequaat niveau: M4. Kinderen die boven dat niveau uitkomen, krijgen een opdracht bij het leesboek met een ander leeraspect: leesbegrip en leesbeleving. Dat was ook al zo in de aansluiting op de 2e maanversie. Het eindniveau van de kim-versie is misschien niet direct hoger waar het leesmoeilijkheden betreft, maar we hopen dat minder kinderen uitvallen en dat ze gemakkelijker een hogere score kunnen behalen. Dus minder kinderen in een noodpakket E3 en zeker minder kinderen in M4 aanpak 1.

Veilig leren lezen kim-versie - Toetsen

Hoe vaak zijn er oefendicteetjes?

Om de dag is er een oefendictee onder begeleiding van de leerkracht. Daarnaast biedt Veilig gespeld dagelijks de mogelijkheid voor een zelfstandig oefendicteetje (individueel of in tweetallen).

Vindt herhaling en snuffelen plaats ná de toets of vóór de toets?

Als leerkracht bent u vrij in de indeling van de twee dagen ‘Herhaling en toetsing’. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om eerst tijd voor herhaling in te ruimen voordat u de toetsen afneemt. In ieder geval is het zo dat de leerlingen zelfstandig werken (herhaling) in de tijd dat de toetsen worden afgenomen.

Zijn de toetsen digitaal af te nemen?

De toetsen voor woordenschat zijn digitaal af te nemen. De overige toetsen, zoals letterkennis en de woordleestoets Veilig & vlot, worden individueel, mondeling afgenomen.

We onderzoeken momenteel de mogelijkheid om deze toetsen direct digitaal te registreren. Maar dat is iets anders dan een volledig leerkrachtvrije digitale afname. Voor het volledig digitaal afnemen van dit soort toetsen is de spraakherkenning van computers nog niet goed genoeg.

We testen de volgende mogelijkheid: wanneer een kind een woord van de woordleestoets (vanaf papier) leest, dan kunt u als leerkracht direct op een tablet of pc aangeven of dit woord goed of fout is gelezen. Het voordeel hiervan is dat het resultaat dus direct wordt geregistreerd en u dus niet achteraf nog alles moet invoeren.

Zijn in Digiregie de toetsen, zoals winter- of lentesignalering, weer op dezelfde manier opgenomen?

Ja, het enige verschil is dat de toetsen die nu in leesboekje 3 op pagina 16 staan, niet zijn opgenomen bij de herfstsignalering. Wel is er na kern 3 in de kim-versie voorzien in een spellingtoets, een woordenschattoets en een observatie tekst lezen, naast de gebruikelijke woordleestoetsen en lettertoetsen.

Welke toetsen worden wanneer afgenomen?

In kern Start inventariseert u als leerkracht bij alle leerlingen de aanwezige letterkennis. Met behulp van een extra lettertoets, een woordleestoets en een (summiere) observatie van de werkhouding bepaalt u welke leerlingen vanaf kern 1 de zonaanpak krijgen.

Vervolgens wordt bij kern 1 t/m 6 na elke kern snel de kennis van de aangeboden letters getoetst en wordt de woordleestoets Veilig & vlot afgenomen. Verder sluiten we aan bij de signaleringsmomenten.

We raden aan om na kern 3, 6, 9 en 11 extra toetsen/observaties af te nemen (spelling, foneemkennis, tekst lezen en later ook begrijpend lezen). Tussentijds kunt u ook extra toetsen, vervolgtoetsen en observaties afnemen. Er is een koppeling met de in het schema opgenomen Cito-toetsen, maar u bepaalt zelf of u deze ook wilt afnemen.

Zijn alle toetsen individueel af te nemen?

De letter- en woordleestoetsen en de Observaties tekst lezen (overwegend facultatief) neemt u individueel af. De spellingtoetsen en toetsen begrijpend lezen (beide overwegend facultatief) niet. De woordenschattoetsen worden individueel en zelfstandig door de leerlingen op de computer gemaakt. De manier van toetsen in de kim-versie is dus vergelijkbaar met de 2e maanversie, alleen zijn er nu ook nog woordenschattoetsen op de computer beschikbaar.

Veilig leren lezen kim-versie - Digiregie

Is het mogelijk te werken zonder Leerkrachtassistent, Digiregie en de leerlingsoftware?

De Leerkrachtassistent en Digiregie vormen het hart van de methode en behoren dus tot de basismaterialen. De twee leerlingsoftwarepakketten voor school en voor thuis zijn optioneel. Deze software bevat drie leerlijnen:

  • technisch lezen en spellen, begrijpend lezen
  • woordenschat
  • leesbevordering.

Het is niet mogelijk om een of twee van de leerlijnen van de leerlingsoftware te bestellen. Als u de leerlingsoftware bestelt, krijgt u het volledige programma. Het is ook niet mogelijk om de leerlingsoftware te gebruiken als u niet beschikt over Digiregie.In Digiregie maakt u namelijk de instellingen voor de leerlingsoftware en kunt u de resultaten inzien.

Zijn de resultaten van de leerlingsoftware voor thuis zichtbaar in Digiregie?

De resultaten die thuis worden behaald, worden ook getoond in Digiregie. Resultaten die op school zijn behaald, worden gescheiden weergegeven van de resultaten thuis. In het individuele overzicht staan ze wel onder elkaar zodat u als leerkracht snel kunt vergelijken.

Hoe sluit Digiregie Veilig leren lezen aan op de Toetssite Estafette?

Digiregie sluit op dezelfde manier aan bij Estafette als de Toetssite Veilig leren lezen dat nu doet. In Digiregie kunt u als leerkracht na toetsmoment E3 de scores op de AVI-toetsen en DMT invoeren. Deze gegevens kunt u vervolgens importeren in de Toetssite Estafette, waarna automatisch de aanpakken voor groep 4 worden berekend.

Wat zijn de systeemeisen voor de software bij de kim-versie?

De minimale vereisten die de programma's van Veilig leren lezen kim-versie aan pc of tablet stellen kunt u hier nalezen.

Veilig leren lezen kim-versie - Leerlingsoftware

Op welke tablets kunnen de leerlingen het beste werken met de software?

Wij adviseren om de leerlingsoftware van de kim-versie te laten draaien op een iPad 4, iPad 5 of een Samsung Galaxy Note. Deze tablets zijn 100% goed uit onze softwaretesten gekomen.

Hoe maak ik een snelkoppeling op de iPad die wordt geopend met de Chrome - browser?

Voor de Leerlingsoftware van Veilig leren lezen - Kim. adviseren we gebruik van Google Chrome op een iPad. Apple staat echter niet toe dat er op het bureaublad van een iPad een snelkoppeling wordt gemaakt die geopend wordt met de Chrome – browser van Google. D.m.v. Mobile Device Managment (MDM) is het wel mogelijk om een snelkoppeling (een webclip) te maken te die wordt geopend in Chrome. MDM is een protocol in iOS en OS X waarmee onderwijsinstellingen apparaten op afstand kunnen configureren en beheren. Meer informatie kunt u hier vinden: www.apple.com/nl/education/it/mdm. Uw netwerkbeheerder kan u hier ook bij helpen.

Is het mogelijk zelf woordjes toe te voegen in de leerlingsoftware?

Het is niet mogelijk om zelf woorden toe te voegen in de leerlingsoftware. In de Leerkrachtassistent kunt u wel zelf foto's toevoegen bij bestaande woorden en aandacht besteden aan nieuwe woorden met behulp van de module Woordrelaties.

Hoeft een foto slechts één keer te worden ingevoegd?

Ja, een bestand wordt telkens opgeslagen op de volgende combinatie: school-applicatie-jaargroep. Iedere leerkracht die aan de applicatie is gekoppeld, kan dan bestanden die door een ander zijn geüpload ook zien en desgewenst gebruiken. De opslagruimte wordt beperkt door niet meer dan tien bestanden per uploadmogelijkheid toe te staan.
Wilt u een bestand verwijderen? Een bestand kan alleen uit de map verwijderd worden door degene die het bestand heeft geüpload en door de ICT-beheerder(s) van een school.

Is er een wifi-verbinding nodig om de tablets in te zetten?

Ja, wifi is noodzakelijk om leerlingen te kunnen laten werken met de leerlingsosftware op hun tablets. Voor advies kunt u het beste contact opnemen met de netwerkleverancier van uw school.

Wat zijn de systeemeisen voor de software bij de kim-versie?

De minimale vereisten die de programma's van Veilig leren lezen kim-versie aan pc of tablet stellen kunt u hier nalezen.

Veilig leren lezen kim-versie - Organisatie

Is het volledige lesprogramma in tijd haalbaar?

De kernen start tot en met 6 duren elk in ieder geval 2 weken. Dat is in totaal 14 weken. De kernen 7 tot en met 11 duren 3 weken. Dat is in totaal 15 weken. Voor de kern afsluiting is het advies: minimaal 2 weken. Dit brengt het minimumaantal weken op 31.

We bieden de mogelijkheid om elke kern uit te breiden met extra dagen voor herhaling en toetsing. Wij gaan uit van een uitbreiding met 2 dagen per kern. Dit geldt voor de kernen Start tot en met 11. Op deze wijze komen er 24 lesdagen, ofwel 5 weken, bij. Het totaal aantal weken komt dan op 36.

Het maximum aantal weken wordt bepaald door de lengte van het schooljaar. Afhankelijk van de vakantieplanning per regio kent een schooljaar 38, 40 of 41 effectieve schoolweken. Het programma van Veilig leren lezen past dus ruimschoots in het kortste schooljaar en is voldoende flexibel om aangepast te worden aan een langer schooljaar.

Is de kern afsluiting facultatief of niet?

De kern afsluiting is een volwaardig onderdeel van Veilig leren lezen. In deze kern wordt geen nieuwe leerstof aangeboden, maar wel komen zaken aan de orde, die voor de leerlingen van belang zijn. Bijvoorbeeld: herhaling van aangeboden leerstof, verder automatiseren van de leesvaardigheid, toepassen van de verworven leesvaardigheid, terugkijken op wat zij in het afgelopen schooljaar hebben geleerd. Ook worden kinderen in deze kern gestimuleerd om in de zomervakantie te blijven lezen. Het programma van de kern Afsluiting is flexibel. Ons advies is om hiervoor minimaal twee weken in te plannen.

Hoeveel tijd wordt besteed aan spelling?

Minimaal 45 minuten per twee lesdagen wordt aan spelling besteed.

Hoeveel lessen per kern worden er aan ieder domein besteed?

TS = technisch lezen
SP = spelling
BL = begrijpend lezen
WS = woordenschat

Basisles: 50 minuten

  • Lesdag 1: TL/SP in de instructie van de basisles.
  • Lesdag 2: SP/BL in de instructie (kern 1-6 SP en na kern 7 regelmatig ook BL-instructie). Elke tweede lesdag dictee.

Basiskwartier: 15 minuten
  • kan TL of SP omvatten.

Extra stertijd
  • TL/SP kan elke dag 15 minuten worden toegevoegd.
  • WS kan elke dag 15 minuten worden toegevoegd.

Integratieles: 30 minuten
  • 2 lessen anker: verhaaloriëntatie, verhaalbegrip.
  • Lessen WS in relatie met spreken en luisteren, en creatief schrijven.
  • Lessen lezen, leesbeleving en leesbegrip in relatie met leesbevordering.
  • Lessen creatief schrijven in relatie met thema en WS.
  • Lessen WS en lezen worden in kern 1-6 elke dag om en om gegeven. Creatief schrijven wordt vanaf kern 7 daaraan toegevoegd.

Alle taalvaardigheden van de domeinen schriftelijke en mondelinge taal zitten er dus in. Taalbeschouwing zit impliciet in de woordenschatlessen. Daarin komen uitdrukkingen en woordrelaties en woorden uitbreiden ook aan de orde.

Is het mogelijk zonder de ankerboeken te werken?

Nee, in de Leerkrachtassistent zijn alleen de platen uit de ankerboeken opgenomen en niet de teksten van de verhalen. Vandaar dat de ankerboeken nog steeds nodig zijn.

De toets is niet opgenomen in de twee of drie lesweken per kern?

De toets is inderdaad niet opgenomen in de twee of drie weken van een kern, maar in het onderdeel ‘Extra dagen voor toetsing en herhaling’. Vanuit de praktijk weten we dat leerkrachten het prettig vinden om aan het eind van een kern de ruimte te hebben voor het afnemen van de toetsen, het interpreteren van de toetsresultaten en het maken van een plan voor het onderwijs in de volgende kern (kernplan).

Wat is het basiskwartier?

In het aanvankelijk leesonderwijs zien we in de praktijk vaak dat de leesles erg lang duurt, soms wel anderhalf uur. Met de duur van de les zie je de concentratie van de leerlingen afnemen. Vandaar dat we de ‘roostertijd voor lezen’ in drie delen hebben opgeknipt: basisles (50 minuten), basiskwartier (15 minuten), integratieles (30 minuten). Op deze wijze volgen we het advies van de PO-raad om gemiddeld 95 minuten per dag te besteden aan aanvankelijk lees- en taalonderwijs.

In basislessen ligt het accent op technisch lezen en spelling. We hebben de basislessen beperkt tot 50 minuten, verdeeld over de volgende lesfasen: introductie, instructie, verlengde instructie en zelfstandig werken, afronding. Het basiskwartier sluit aan bij de inhoud van de basisles van diezelfde dag. Eventueel kan het basiskwartier ‘worden vastgeplakt’ aan de lesfase ‘verlengde instructie en zelfstandig werken’ van de basisles. Zo duurt een leesles 65 minuten. Het is dus geen facultatief onderdeel.

In het basiskwartier wordt vaak gewerkt met Veilig & vlot of met Veilig gespeld. In ieder geval wordt meestal aandacht besteed aan doelen in verband met technisch lezen of spelling. Over het algemeen werkt de leerkracht in een basiskwartier met een specifieke groep leerlingen, bijvoorbeeld met de leerlingen van de maan- en steraanpak.

De leerlingen van de zonaanpak werken dan zelfstandig aan taken die op het planbord staan. Eén keer per week is het basiskwartier bestemd voor leerlingen in de zonaanpak. Zo krijgen ook leerlingen in de zonaanpak voldoende aandacht van de leerkracht. Soms is het basiskwartier gericht op alle leerlingen: maan, ster en zon. Bijvoorbeeld als leerlingen kennismaken met de leerlingsoftware.

Hoeveel tijd van de les is leerkrachtgebonden in verband met een combinatiegroep?

Als het gaat om het gebruik van de kim-versie in combinatiegroepen zijn er twee mogelijkheden:

  • afwisseling van instructie en zelfstandig werken
  • combineren van een les van groep 3 met kinderen van bijvoorbeeld groep 4.

Van beide mogelijkheden kan in Veilig leren lezen gebruik worden gemaakt:
  • basisles: de helft van de tijd is leerkrachtgebonden en de andere helft is dan zelfstandig werken.
  • basiskwartier: in de handleiding staat steeds een mogelijkheid beschreven om het basiskwartier leerkrachtgebonden in te vullen, maar als leerkracht kunt u er altijd voor kiezen om alle leerlingen in het basiskwartier aan het werk te zetten met verplichte en facultatieve opdrachten.
  • integratielessen: deze lessen kunnen voor groep 3 en 4 worden gecombineerd. Als leerkracht geeft u dan een integratieles aan alle leerlingen van de combinatiegroep

Veilig leren lezen kim-versie - Speciaal (basis)onderwijs

In hoeverre is de kim-versie ook geschikt voor het speciaal (basis)onderwijs?

De kim-versie heeft hele goede mogelijkheden voor het sbo. Denk aan:

  • uitgebreide mogelijkheden van de software,
  • heel systematische aanpak bij het leren van de letters en bij spelling,
  • nieuwe opzet van Veilig & vlot,
  • toevoeging van Veilig gespeld,
  • gebruik van het letterbord met letterfamilies.

Is de leerlingsoftware van de kim-versie geschikt voor scholen die werken met Veilig stap voor stap?

Nee, Veilig stap voor stap heeft een andere lettervolgorde. Dus de software van de kim-versie is niet te gebruiken bij Veilig stap voor stap.

Werken sbo-scholen ook met Digiregie?

Ja, scholen in het speciaal (basis)onderwijs die werken met de kim-versie van Veilig leren lezen, werken ook met Digiregie. Houd wel rekening met een aangepaste planning, omdat u de lesstof over een langere periode zult uitsmeren.

 

Deel met anderen